Wie zijn de Optimisten?

Toen Nederland werd bevrijd in mei 1945, liep mijn opa Jaap Akkermans (1927-2013) samen met een groep Nieuwendammers vanuit Amsterdam-Noord naar de overkant van het IJ. Getooid met feestmutsen en vlaggen lieten ze zich op de Dam fotograferen. In het kader van 75 jaar vrijheid ga ik op zoek naar hoe de foto is ontstaan en wie de mensen op de foto zijn.

Een oproep

Om de geportretteerden of hun nabestaanden te bereiken, verspreid ik de foto zowel offline als online. Offline bij bejaardentehuizen, verzorgingstehuizen en huisartsenposten in Amsterdam-Noord. Online op Facebook in de groepen ‘Je bent een Nieuwendammer als’ en ‘Amsterdam Noord toen en nu’. Ook plaats ik een oproep in het Noord-Amsterdams Nieuwsblad en de Purmerpleinbuurtkrant. Vrij snel kom ik in contact met vier nabestaanden. Ze herkennen hun eigen moeder, broer en schoonzus.

De gesprekken leveren mooie, ontroerende verhalen op. Ik verifieer de verhalen aan de hand van archiefkaarten, persoonskaarten, woningkaarten en extra familiefoto’s. Ik ontdek dat ze allemaal in de buurt van het Purmerplein in Amsterdam-Noord wonen. Net als mijn opa. Maar waarom staan zij daar samen op de Dam de bevrijding te vieren? Wat bindt hen?

Ik vind het antwoord in de wijze waarop de foto is ontstaan. Tegenwoordig is het vanzelfsprekend dat je tientallen selfies maakt met je telefoon als je op een bijzondere locatie bent. Vroeger kon dat niet. Je moest de gelukkige eigenaar van een camera zijn, of je liet je fotograferen door een straatfotograaf. Deze straatfotografen stonden strategisch opgesteld bij grote trekpleisters, zoals de Dam. De manier waarop de groep poseert, doet mij vermoeden dat het geheel is geregisseerd door een straatfotograaf. Ik bel met beeldonderzoeker René Kok van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD). Hij deelt mijn vermoeden.

Als een straatfotograaf een foto heeft gemaakt, krijg je een visitekaartje van de fotozaak waar je de foto later kan ophalen. In dat geval is het mogelijk dat mij opa niet de enige is geweest die een afdruk kocht.

De Optimisten

Nieuwsgierig of er meerdere afdrukken circuleren, vraag ik het de nabestaanden. Het antwoord komt snel: ja, er bestaan nog minimaal twee andere afdrukken van mijn bevrijdingsfoto. Beiden zijn briefkaarten. Op de achterkant van één van die foto’s staat geschreven, ‘Bevrijding 1945 op de Dam. Club de Optimisten’, zie foto 2. Ik word nieuwsgierig, wie zijn de Optimisten?

Foto 2

Online vind ik niets over de Optimisten, dus nodig ik Wout Bakker uit op de koffie. Wout is de jongere broer van Wim Bakker, één van de Optimisten. Ik vraag Wout wie de Optimisten waren. Klik hieronder op  ► om te luisteren naar zijn antwoord.

Met al deze nieuwe informatie ga ik naar mijn dementerende oma Ans Kesting, weduwe van Jaap Akkermans. Bij de term ‘Optimisten’ veert ze op met een fonkeling in haar ogen. Ze is zelf een Optimist! Volgens Ans klopt het wat Wout zegt, maar de Club was niet uitsluitend een toneelgroep. De Club bestond uit ca. 20 à 30 jongeren uit Tuindorp Nieuwendam die op zaterdagavond elkaar ontmoetten in verenigingsgebouw De Purmer aan het Brede Kerkepad. Daar maakten ze samen muziek, zongen en leerden elkaar dansen. Ans vertelt:

Een dansleraar was te duur, dus leerden we elkaar dansen. Degene die het best kon dansen gaf les. Jaap Akkermans speelde dan vaak op een gitaar of accordeon. Mijn danspartner was Piet Nieuwenhuijse. Jaap en Piet staan allebei op de groepsfoto, maar met Jaap ben ik later getrouwd.”

Ans Kesting

Ook tijdens de oorlog spraken ze af en toe stiekem af. Aan het einde van de oorlog hadden zich veel stelletjes gevormd binnen de groep. Toen de bevrijding werd aangekondigd via de radio, liep een deel van de groep (‘alleen de waaghalzen’, volgens Ans) over de pontenbrug naar de Dam.

Wie is wie?

Klik op de blauwe stippen op onderstaande foto voor meer informatie over de individu. Klik op de ‘i’ voor meer informatie over de datering.

Gepubliceerd op
Gecategoriseerd als Project